Ένα αντικείμενο σπουδών που έχω κάνει στη ζωή μου ήταν η μετάφραση. Ένα αντικείμενο που το σπούδασα τρία χρόνια, δύσκολο, απαιτητικό, και πάρα πολύ ενδιαφέρον, που θεωρώ ότι όποιος δεν το έχει μελετήσει σε βάθος δεν θα μπορέσει να καταλάβει πού έγκειται τόσο η δυσκολία του, όσο και το ενδιαφέρον του.
Βέβαια το έχω παρατήσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια (πάνω από δεκαετία)∙ σαφώς δεν είναι πια το όνειρό μου να κάνω αυτή τη δουλειά (φαίνεται δεν θα την αγαπούσα και τόσο), χωρίς να σημαίνει ότι δεν θα μπορούσα να την κάνω. Αλλά και γιατί να πάρουν εμένα, αφού υπάρχουν πολλοί καλύτεροί μου μεταφραστές στην πιάτσα -έπαψα να είμαι ανταγωνιστική παρατώντας το, κι όσο για αυτούς που παίρνουν άσχετους για να μην τους πληρώνουν, πάλι γιατί να πάρουν εμένα που έχω σπουδές, άρα σε κάθε περίπτωση "Χ", δεν παίζει.
Το παράτησα λοιπόν, αν και είχα ασχοληθεί πολύ σοβαρά. Είχε γίνει κόλλημα, και αυτό άρχισε να με κουράζει και να με εκνευρίζει. Μπορούσα να κολλήσω πάρα πολλή ώρα με τη μετάφραση, το ένα έφερνε το άλλο, δηλαδή η μία λέξη έφερνε την άλλη, και όλη μέρα ξεφύλλιζα λεξικά. Ήταν κουραστικό και με έκανε ακόμα και να δυσανασχετώ, αλλά απλώς δεν μπορούσα να σταματήσω. Οπότε είπα να απαλλαγώ από αυτό, απελευθερώνοντας παράλληλα και το γράψιμό μου χωρίς να προσέχω τόσο να μην κάνω κάποιο εκφραστικό λάθος. Δεν με νοιάζει πια, δεν έχω κάποιο βάρος-ευθύνη να πρέπει να γράφω σωστά. Κάνω λάθη, ορθογραφικά και συντακτικά. Γίνεται εν γνώσει μου: Γράφω ελεύθερα, όπως μου αρέσει. Δεν με νοιάζει, δεν είμαι μεταφράστρια. (Αλλά βρήκα το δικό μου στυλ.)
Τα παράτησα, και αυτό, εκτός του ότι ένιωσα απελευθερωμένη από το να πρέπει να γράφω πάντα "σωστά" ως γνώστρια του αντικειμένου, σημαίνει βέβαια και ότι ουσιαστικά δεν είμαι πια γνώστρια του αντικειμένου, δυστυχώς. Ίσως και να είναι σαν το ποδήλατο, δηλαδή με ένα φρεσκάρισμα να τα ξαναθυμηθώ, όμως η αλήθεια είναι ότι πάρα πολλά τα έχω ξεχάσει. Δεν με απασχολούν, δεν ασχολούμαι, το άφησα και με άφησε κι αυτό. Δεν το 'χω πια ως γνώση και ως ικανότητα, όπως το είχα τότε που το σπούδαζα. Θεωρώ πάντως πως τουλάχιστον ξέρω τον τρόπο, την θεωρία. Με πρακτική εξάσκηση και εκ νέου ενασχόληση θα μπορούσε και να επανέλθει η άνεσή μου, και οι σημαντικές γνώσεις που είχα πάνω στη σωστή χρήση της γλώσσας. Δεν είμαι μεταφράστρια, το έχω όμως σπουδάσει.
Παρά το γεγονός ότι το παράτησα, και ότι δεν θεωρώ πια τον εαυτό μου επαρκή μεταφράστρια (γιατί ξέρω πόσο δύσκολο είναι στην πραγματικότητα αν το κάνεις σωστά και πόση δουλειά θέλει) κάποια πράγματα δεν ξεχνιούνται. Κάθε σοβαρή σπουδή ενός αντικειμένου -οποιουδήποτε, είναι και ένας ολόκληρος θαυμαστός καινούργιος κόσμος, και το γεγονός ότι έχεις έρθει σε επαφή με αυτόν τον κόσμο δεν αναιρείται επειδή φεύγεις από αυτόν. Είτε είναι κάποιες βασικές γνώσεις λοιπόν που δεν ξεχνιούνται, ή ο γενικότερος τρόπος μελέτης και δουλειάς, η μεθοδολογία αυτής της δουλειάς που επίσης δεν ξεχνιέται (μιλάω βέβαια πάντα για σοβαρή ενασχόληση και σπουδή, όχι για αυτό που νομίζει ο καθένας που δεν το έχει μελετήσει σε βάθος ότι είναι η μετάφραση), ή για επιμέρους ζητήματα που μου έκαναν κάποια εντύπωση και δεν ξεχνιούνται ακριβώς γιατί μου εντυπώθηκαν. Ζητήματα κυρίως κοινότοπων λαθών και πραγμάτων που νομίζουμε σίγουρα, ενώ δεν είναι έτσι. Αυτά με ιντρίγκαραν περισσότερο, αυτά μου έκαναν εντύπωση, και γι' αυτό πολλά από αυτά (ίσως όχι όλα) τα θυμάμαι ακόμα. False friends όπως το sympathise που δεν είναι το συμπαθώ, για παράδειγμα. Το όνομα Jack που δεν βγαίνει από το Ιάκωβος αλλά από το John, το Stephen που δεν προφέρεται "Στέφεν", αλλά "Στίβεν". Η "Guernica" που είναι "Γκερνίκα"... Βέβαια με την πάροδο των χρόνων μπορεί να έχω ξεχάσει και μπερδέψει και κάνω λάθος ακόμα και με αυτά, δεν το αποκλείω, και αν δεν είμαι εντελώς σίγουρη για κάτι, πράγμα σπάνιο (το να είμαι), δεν επιμένω γιατί ξέρω ότι μπορεί τα πράγματα να μην είναι όπως φαίνονται, ή να θυμάμαι κάτι λάθος, ή να έχω κάτι μπερδέψει, ακόμα και σε αυτά που με εντυπωσίασαν ή που μου εντυπώθηκαν. Μπορεί με την πάροδο των χρόνων (πέρασαν πολλά χρόνια χωρίς καθόλου ενασχόληση με το αντικείμενο) κάτι να διαστρεβλώθηκε στο μυαλό μου. Όταν όμως για κάτι λέω ότι είμαι σίγουρη και επιμένω, πάει να πει ότι το γνωρίζω. Απλά τα πράγματα. Αν έχω την παραμικρή αμφιβολία, δεν επιμένω, λέω "θα το ψάξω".
Ένα από αυτά τα εντυπωσιακά πράγματα που θυμόμουν ήταν η μετάφραση του "cop". Η λέξη "cop" στα αγγλικά, δεν έχει υποτιμητική έννοια. Σημαίνει ό,τι και η λέξη "αστυνομικός", συνεπώς η μετάφραση "μπάτσος" δεν είναι πάντα σωστή, λόγω της υποτιμητικής χροιάς που έχει η λέξη στα ελληνικά. Είναι ένα λάθος που γίνεται πολύ συχνά σε υπότιτλους. Και μάλιστα θεωρώ ότι μπορεί να συμβαίνει το φαινόμενο να τείνει τελικά να περάσει αυτό σε ένα βαθμό και στην ελληνική γλώσσα, λόγω της λανθασμένης αυτής χρήσης. Ίσως αρχικά μέσα από τις ελληνικές τηλεοπτικές σειρές, όπου αυτό το λάθος οδήγησε στο φαινόμενο οι τηλεοπτικοί μπάτσοι, μιμούμενοι τις ξένες σειρές, να τείνουν πια να αποκαλούν ο ένας τον άλλον και τους εαυτούς τους "μπάτσους", με αποτέλεσμα να αρχίσει να συμβαίνει και στην πραγματικότητα.(;) Δεν θα φαινόταν πια τόσο περίεργο κάποιος μπάτσος να αποκαλέσει τον εαυτό του ή τον συνάδελφό του "μπάτσο" χωρίς αρνητική έννοια. Αυτή την αίσθηση έχω εγώ. Δηλαδή... μια λανθασμένη μετάφραση σιγά-σιγά εδραιώνει μια αλλαγή στη γλώσσα, ώστε να καταλήξει κάποτε ίσως να θεωρηθεί και σωστή.(;)
Δεν ξέρω, αλλά πάντως χάρηκα που βρήκα μνεία αυτού του κοινού λάθους στο translatum forum, και γενικά χαίρομαι που υπάρχει αυτό το φόρουμ στο οποίο ανατρέχω πάρα πολύ συχνά για οποιαδήποτε απορία και αμφιβολία (νομίζω μέρος του ψυχαναγκασμού μου με τα λεξικά, έχει αναβιώσει στο ίντερνετ):
...Αλλά στο φινάλε, όπως λέει ένας φίλος, είτε policeman τον λένε είτε cop, σκατόμπατσος του κερατά είναι!
Βέβαια το έχω παρατήσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια (πάνω από δεκαετία)∙ σαφώς δεν είναι πια το όνειρό μου να κάνω αυτή τη δουλειά (φαίνεται δεν θα την αγαπούσα και τόσο), χωρίς να σημαίνει ότι δεν θα μπορούσα να την κάνω. Αλλά και γιατί να πάρουν εμένα, αφού υπάρχουν πολλοί καλύτεροί μου μεταφραστές στην πιάτσα -έπαψα να είμαι ανταγωνιστική παρατώντας το, κι όσο για αυτούς που παίρνουν άσχετους για να μην τους πληρώνουν, πάλι γιατί να πάρουν εμένα που έχω σπουδές, άρα σε κάθε περίπτωση "Χ", δεν παίζει.
Το παράτησα λοιπόν, αν και είχα ασχοληθεί πολύ σοβαρά. Είχε γίνει κόλλημα, και αυτό άρχισε να με κουράζει και να με εκνευρίζει. Μπορούσα να κολλήσω πάρα πολλή ώρα με τη μετάφραση, το ένα έφερνε το άλλο, δηλαδή η μία λέξη έφερνε την άλλη, και όλη μέρα ξεφύλλιζα λεξικά. Ήταν κουραστικό και με έκανε ακόμα και να δυσανασχετώ, αλλά απλώς δεν μπορούσα να σταματήσω. Οπότε είπα να απαλλαγώ από αυτό, απελευθερώνοντας παράλληλα και το γράψιμό μου χωρίς να προσέχω τόσο να μην κάνω κάποιο εκφραστικό λάθος. Δεν με νοιάζει πια, δεν έχω κάποιο βάρος-ευθύνη να πρέπει να γράφω σωστά. Κάνω λάθη, ορθογραφικά και συντακτικά. Γίνεται εν γνώσει μου: Γράφω ελεύθερα, όπως μου αρέσει. Δεν με νοιάζει, δεν είμαι μεταφράστρια. (Αλλά βρήκα το δικό μου στυλ.)
Τα παράτησα, και αυτό, εκτός του ότι ένιωσα απελευθερωμένη από το να πρέπει να γράφω πάντα "σωστά" ως γνώστρια του αντικειμένου, σημαίνει βέβαια και ότι ουσιαστικά δεν είμαι πια γνώστρια του αντικειμένου, δυστυχώς. Ίσως και να είναι σαν το ποδήλατο, δηλαδή με ένα φρεσκάρισμα να τα ξαναθυμηθώ, όμως η αλήθεια είναι ότι πάρα πολλά τα έχω ξεχάσει. Δεν με απασχολούν, δεν ασχολούμαι, το άφησα και με άφησε κι αυτό. Δεν το 'χω πια ως γνώση και ως ικανότητα, όπως το είχα τότε που το σπούδαζα. Θεωρώ πάντως πως τουλάχιστον ξέρω τον τρόπο, την θεωρία. Με πρακτική εξάσκηση και εκ νέου ενασχόληση θα μπορούσε και να επανέλθει η άνεσή μου, και οι σημαντικές γνώσεις που είχα πάνω στη σωστή χρήση της γλώσσας. Δεν είμαι μεταφράστρια, το έχω όμως σπουδάσει.
Παρά το γεγονός ότι το παράτησα, και ότι δεν θεωρώ πια τον εαυτό μου επαρκή μεταφράστρια (γιατί ξέρω πόσο δύσκολο είναι στην πραγματικότητα αν το κάνεις σωστά και πόση δουλειά θέλει) κάποια πράγματα δεν ξεχνιούνται. Κάθε σοβαρή σπουδή ενός αντικειμένου -οποιουδήποτε, είναι και ένας ολόκληρος θαυμαστός καινούργιος κόσμος, και το γεγονός ότι έχεις έρθει σε επαφή με αυτόν τον κόσμο δεν αναιρείται επειδή φεύγεις από αυτόν. Είτε είναι κάποιες βασικές γνώσεις λοιπόν που δεν ξεχνιούνται, ή ο γενικότερος τρόπος μελέτης και δουλειάς, η μεθοδολογία αυτής της δουλειάς που επίσης δεν ξεχνιέται (μιλάω βέβαια πάντα για σοβαρή ενασχόληση και σπουδή, όχι για αυτό που νομίζει ο καθένας που δεν το έχει μελετήσει σε βάθος ότι είναι η μετάφραση), ή για επιμέρους ζητήματα που μου έκαναν κάποια εντύπωση και δεν ξεχνιούνται ακριβώς γιατί μου εντυπώθηκαν. Ζητήματα κυρίως κοινότοπων λαθών και πραγμάτων που νομίζουμε σίγουρα, ενώ δεν είναι έτσι. Αυτά με ιντρίγκαραν περισσότερο, αυτά μου έκαναν εντύπωση, και γι' αυτό πολλά από αυτά (ίσως όχι όλα) τα θυμάμαι ακόμα. False friends όπως το sympathise που δεν είναι το συμπαθώ, για παράδειγμα. Το όνομα Jack που δεν βγαίνει από το Ιάκωβος αλλά από το John, το Stephen που δεν προφέρεται "Στέφεν", αλλά "Στίβεν". Η "Guernica" που είναι "Γκερνίκα"... Βέβαια με την πάροδο των χρόνων μπορεί να έχω ξεχάσει και μπερδέψει και κάνω λάθος ακόμα και με αυτά, δεν το αποκλείω, και αν δεν είμαι εντελώς σίγουρη για κάτι, πράγμα σπάνιο (το να είμαι), δεν επιμένω γιατί ξέρω ότι μπορεί τα πράγματα να μην είναι όπως φαίνονται, ή να θυμάμαι κάτι λάθος, ή να έχω κάτι μπερδέψει, ακόμα και σε αυτά που με εντυπωσίασαν ή που μου εντυπώθηκαν. Μπορεί με την πάροδο των χρόνων (πέρασαν πολλά χρόνια χωρίς καθόλου ενασχόληση με το αντικείμενο) κάτι να διαστρεβλώθηκε στο μυαλό μου. Όταν όμως για κάτι λέω ότι είμαι σίγουρη και επιμένω, πάει να πει ότι το γνωρίζω. Απλά τα πράγματα. Αν έχω την παραμικρή αμφιβολία, δεν επιμένω, λέω "θα το ψάξω".
Ένα από αυτά τα εντυπωσιακά πράγματα που θυμόμουν ήταν η μετάφραση του "cop". Η λέξη "cop" στα αγγλικά, δεν έχει υποτιμητική έννοια. Σημαίνει ό,τι και η λέξη "αστυνομικός", συνεπώς η μετάφραση "μπάτσος" δεν είναι πάντα σωστή, λόγω της υποτιμητικής χροιάς που έχει η λέξη στα ελληνικά. Είναι ένα λάθος που γίνεται πολύ συχνά σε υπότιτλους. Και μάλιστα θεωρώ ότι μπορεί να συμβαίνει το φαινόμενο να τείνει τελικά να περάσει αυτό σε ένα βαθμό και στην ελληνική γλώσσα, λόγω της λανθασμένης αυτής χρήσης. Ίσως αρχικά μέσα από τις ελληνικές τηλεοπτικές σειρές, όπου αυτό το λάθος οδήγησε στο φαινόμενο οι τηλεοπτικοί μπάτσοι, μιμούμενοι τις ξένες σειρές, να τείνουν πια να αποκαλούν ο ένας τον άλλον και τους εαυτούς τους "μπάτσους", με αποτέλεσμα να αρχίσει να συμβαίνει και στην πραγματικότητα.(;) Δεν θα φαινόταν πια τόσο περίεργο κάποιος μπάτσος να αποκαλέσει τον εαυτό του ή τον συνάδελφό του "μπάτσο" χωρίς αρνητική έννοια. Αυτή την αίσθηση έχω εγώ. Δηλαδή... μια λανθασμένη μετάφραση σιγά-σιγά εδραιώνει μια αλλαγή στη γλώσσα, ώστε να καταλήξει κάποτε ίσως να θεωρηθεί και σωστή.(;)
Δεν ξέρω, αλλά πάντως χάρηκα που βρήκα μνεία αυτού του κοινού λάθους στο translatum forum, και γενικά χαίρομαι που υπάρχει αυτό το φόρουμ στο οποίο ανατρέχω πάρα πολύ συχνά για οποιαδήποτε απορία και αμφιβολία (νομίζω μέρος του ψυχαναγκασμού μου με τα λεξικά, έχει αναβιώσει στο ίντερνετ):
cop -> μπάτσος, μπασκίνας, μπατσόνι, τσέος, τσομπάς, αστυνομικός
Common error in subtitles. When a policemen says "I am a cop" it should not be translated as "Είμαι μπάτσος" but as "Είμαι αστυνομικός". This is because of the register variance between the two languages, i.e. cop is not as pejorative as μπάτσος.
...Αλλά στο φινάλε, όπως λέει ένας φίλος, είτε policeman τον λένε είτε cop, σκατόμπατσος του κερατά είναι!
0 comments:
Post a Comment